Zasady organizacji oddziałów przygotowawczych w szkołach dla uczniów z Ukrainy

W związku z trwającym konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy polskie szkoły zyskały nowe narzędzia, by skutecznie wspierać edukację przybyłych dzieci — jednym z kluczowych rozwiązań są oddziały przygotowawcze.

Szczegółowe zasady ich funkcjonowania zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki w sprawie kształcenia osób niebędących obywatelami polskimi oraz osób będących obywatelami polskimi, które pobierały naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw. Przepisy te stanowią rozwinięcie już istniejących regulacji i mają na celu ułatwienie kształcenia uczniów obywatelstwa ukraińskiego w polskich szkołach podstawowych oraz ponadpodstawowych.

Czym są oddziały przygotowawcze?

Dla uczniów przybywających z zagranicy, którzy nie znają języka polskiego lub znają go na poziomie niewystarczającym do nauki, szkoły mogą organizować oddziały przygotowawcze. To specjalnie zaprojektowane środowisko edukacyjne, które pozwala dzieciom stopniowo odnaleźć się w nowym systemie szkolnym.

Kto może trafić do oddziału przygotowawczego?

Do oddziałów przygotowawczych mogą być kierowane osoby niebędące obywatelami polskimi oraz osoby będące obywatelami polskimi, które spełniają łącznie określone warunki. Rozwiązanie to skierowane jest przede wszystkim do uczniów, którzy mają trudności z funkcjonowaniem w standardowej klasie z powodu bariery językowej lub kulturowej.

Do oddziału przygotowawczego może trafić uczeń, który:

• podlega obowiązkowi szkolnemu lub obowiązkowi nauki,
• pobierał naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw,
• nie zna języka polskiego albo zna go na poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki,
• wykazuje trudności w komunikacji oraz trudności adaptacyjne związane z różnicami kulturowymi lub ze zmianą środowiska edukacyjnego.

Trzy modele organizacji oddziałów

Przepisy przewidują elastyczne podejście do tworzenia oddziałów przygotowawczych — w zależności od lokalnych potrzeb i możliwości organizacyjnych mogą one funkcjonować w trzech formach:

1. Szkolny oddział przygotowawczy — tworzony przez organ prowadzący szkołę, w której uczniowie realizują naukę zgodnie z podstawą programową kształcenia ogólnego.
2. Międzyszkolny oddział przygotowawczy — w przypadkach uzasadnionych warunkami demograficznymi, za zgodą organu prowadzącego szkołę, mogą do niego uczęszczać uczniowie innej szkoły, w ramach posiadanych środków.
3. Międzygminny oddział przygotowawczy — powstały w wyniku porozumień zawartych między jednostkami samorządu terytorialnego.

Jak wygląda organizacja zajęć?

Kształcenie uczniów realizowane jest zgodnie z podstawą programową kształcenia ogólnego, jednak dostosowane pod względem treści nauczania, metod i form do potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych uczniów. Dostosowanie to odbywa się w miarę możliwości organizacyjnych i kadrowych poszczególnych szkół.

Zajęcia edukacyjne w oddziale przygotowawczym prowadzą nauczyciele poszczególnych przedmiotów, którzy mogą być wspomagani przez pomoc nauczyciela władającą rodzimym językiem ucznia. Takie wsparcie jest szczególnie cenne na początku procesu adaptacji, gdy bariera językowa jest największa.

Liczba uczniów i zasady łączenia klas

Liczba uczniów w oddziale przygotowawczym nie może przekraczać 25 osób. Przepisy dopuszczają łączenie klas w następujący sposób:

• klasy I–III oraz IV–VI, a także VII–VIII szkół podstawowych,
• klasy I i II liceum ogólnokształcącego,
• klasy I–III technikum i branżowej szkoły I stopnia,
• klasy III i IV liceum ogólnokształcącego,
• klasy III–V technikum.

Minimalna liczba godzin zajęć

Na realizację obowiązkowych zajęć edukacyjnych przepisy przewidują określone minimalne tygodniowe limity godzin, zróżnicowane w zależności od etapu kształcenia:

• w szkole podstawowej dla klas I–III — nie mniej niż 20 godzin tygodniowo,
• w szkole podstawowej dla klas IV–VI — nie mniej niż 23 godziny tygodniowo,
• w szkole podstawowej dla klas VII i VIII — nie mniej niż 25 godzin tygodniowo,
• w szkole ponadpodstawowej — nie mniej niż 26 godzin tygodniowo.

Nauka języka polskiego

Nauka języka polskiego odbywa się według programu opracowanego na podstawie ramowego programu kursów nauki języka polskiego dla cudzoziemców w wymiarze nie niższym niż 6 godzin tygodniowo. To jeden z fundamentów całego systemu wsparcia — dobra znajomość języka polskiego otwiera uczniom drogę do pełnego uczestnictwa w życiu szkolnym.

Podstawa prawna

• Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. — Prawo oświatowe.
• Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa.
• Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki w sprawie kształcenia osób niebędących obywatelami polskimi oraz osób będących obywatelami polskimi, które pobierały naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw.

Oprac.: wit
Źródło: gov.pl/MEiN
Zdjęcie: Pixabay.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.