Szkolenie obronne młodzieży wraca do szkół wobec wojny na Ukrainie

Rosyjska agresja na Ukrainę brutalnie przypomniała Europie, że pokój nie jest dany raz na zawsze — i zmusiła Polskę do poważnej rozmowy o tym, czy młodzi ludzie są przygotowani na sytuacje kryzysowe.

Od Przysposobienia Obronnego do Edukacji dla Bezpieczeństwa

Dawne, obowiązujące w PRL-owskim systemie edukacji Przysposobienie Obronne zamieniono z czasem na Edukację dla Bezpieczeństwa, zmieniając paramilitarny program poprzedniego przedmiotu na rzecz nauki niesienia pierwszej pomocy i odpowiedniego zachowania się w obliczu różnego rodzaju wypadków i katastrof. Program Przysposobienia Obronnego obejmował m.in. sposoby zachowania się w przypadku ataku nuklearnego, umiejętność stosowania masek gazowych, mierzenia poziomu skażenia radioaktywnego, a także posługiwanie się prostą bronią strzelecką — pistoletem i karabinem.

Świat na krawędzi wojny atomowej

W czasie zimnej wojny temat ataku nuklearnego był nieustannie obecny w świadomości społecznej, a świat co najmniej kilka razy stanął na progu konfliktu z użyciem ładunków atomowych. Nic więc dziwnego, że tego typu zajęcia prowadzono na całym świecie — zwłaszcza w latach 50. i 60. — nawet w przedszkolach, gdzie dzieci uczyły się, jak chronić się po wybuchu jądrowym. Zagrożenie masowym skażeniem radioaktywnym powróciło w 1986 r., po awarii elektrowni atomowej w Czarnobylu. Jej tragiczne skutki — wtedy ukrywane przez władze sowieckie — znamy dziś z wielu dokumentów i utworów fabularnych.

Wojenne zagrożenie powraca — czas się przygotować

Dziś — po ponad 30 latach spokoju i względnego pokoju w Europie (nie należy zapominać o wojnie w byłej Jugosławii oraz o aneksji Krymu) — za sprawą ataku Rosji na Ukrainę i zagrożenia rozszerzeniem się wojny na inne kraje regionu, powraca się do bardziej militarnego szkolenia uczniów. W Polsce, w ramach przedmiotu Edukacja dla Bezpieczeństwa, od 1 września 2022 r. miał pojawić się blok pod dobrze znaną nazwą Przysposobienie Obronne. Jak wyjaśniało Ministerstwo Edukacji i Nauki, uczniowie podczas takich zajęć zdobędą wiedzę, jak zachowywać się w czasach wojennych.

Można wyobrazić sobie naloty, warto, by uczniowie przygotowywali się na tego typu sytuacje nadzwyczajne. Dyrektor powinien raz na jakiś czas przeprowadzić zajęcia ćwiczebne i być może warto wprowadzić tego typu znajomość alarmów związanych z działaniami wojennymi. Nie możemy wykluczyć, że nasz kraj nie stanie się obiektem ataku — tłumaczył Dariusz Piontkowski, wiceminister MEiN.

Przezorny zawsze dobrze przygotowany

Praktyczna nauka zachowań wobec różnych zagrożeń zawsze wychodzi każdemu na dobre w momencie, gdy takie zagrożenia faktycznie wystąpią. Chodzi zarówno o umiejętność niesienia pomocy poszkodowanym, jak i radzenie sobie z brakiem żywności, wody, lekarstw czy prądu — a nawet z przetrwaniem w lesie po utracie orientacji w terenie. Wobec zdarzeń takich jak katastrofy komunikacyjne, klęski żywiołowe (wichury, powodzie) czy stany epidemii, każdy powinien wiedzieć, co robić, jakie decyzje podejmować, gdzie szukać pomocy i jak samemu udzielać jej ofiarom.

W ostatnich latach coraz większą popularność zdobywają szkolenia z zakresu przetrwania w skrajnie trudnych warunkach, czyli tzw. survival. Są też osoby — tzw. prepersi — które w czasie pokoju przygotowują się na okres katastrof lub wojny, gromadząc odpowiednie zapasy i przedmioty oraz szkoląc się z technik przetrwania w najtrudniejszych warunkach — po prostu po to, by być gotowym na każdą ewentualność.

MON włącza się w edukację obronną młodzieży

Zagrożenie wojną powoduje konieczność wprowadzenia szkoleń ściśle obronnych, obejmujących m.in. posługiwanie się bronią. Do tej pory osoby chcące szkolić się w strzelaniu korzystały z kursów na strzelnicach lub w ramach tzw. bractw kurkowych — stowarzyszeń strzeleckich o wielowiekowych tradycjach. Dużą popularnością cieszy się również służba w Wojskach Obrony Terytorialnej, a elementy praktycznego radzenia sobie w trudnych warunkach obejmują zajęcia w organizacjach harcerskich.

Obecne zagrożenie wymaga jednak szerszego kształcenia w tym zakresie. Przysposobienie Obronne wróci do szkół, poszerzając zakres zajęć z Edukacji dla Bezpieczeństwa, a szczegółowy program tych zajęć jest ustalany we współpracy z ekspertami z Ministerstwa Obrony Narodowej. Postuluje się przy tym m.in. zwiększenie liczby strzelnic w Polsce.

Powstaną Centra Szkoleń Proobronnych

Zgodnie z zapowiedziami MON, w czasie zajęć z przysposobienia obronnego wszyscy uczniowie przejdą szkolenie strzeleckie, a uczniowie pełnoletni — szkolenie z użyciem broni bojowej. Ministerstwo Obrony Narodowej planuje, zamiast powszechnego poboru do służby wojskowej, rozwijanie umiejętności wojskowych wśród młodych obywateli. Jednym z kluczowych pomysłów służących realizacji tego celu jest utworzenie w każdym województwie Centrum Szkoleń Proobronnych.

Oprac.: wit
Źródło: strefaedukacji.pl
Zdjęcia: Pixabay.com, Pexels.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.