Stało się! Rodzice „przejmują kontrolę” nad treściami w szkole!

Sejm przyjął ustawę nazywaną popularnie „lex Czarnek" — za jej przyjęciem zagłosowało 227 posłów, przeciw było 214, nikt nie wstrzymał się od głosu, a w głosowaniu nie uczestniczyło 19 posłów.

Co zmienia nowe prawo?

Przypomnijmy: według projektu ustawy przyjętej przez radę ministrów 16 listopada, kurator oświaty jako organ nadzoru pedagogicznego będzie musiał otrzymywać informacje na temat treści przekazywanych dzieciom w szkole. Jak pisaliśmy w artykule „Lex Czarnek — czy rodzice zyskają wpływ na oświatę?", minister nauki i edukacji będzie miał prawo sprzeciwu w sytuacji, gdy przekazywane treści mogłyby demoralizować uczniów.

Głos należy do rodziców

Kluczową zmianą jest przyznanie radzie rodziców realnego wpływu na działalność organizacji pozarządowych w szkołach. Minister nie będzie decydował samodzielnie o każdym przypadku wejścia takiej organizacji na teren placówki — to właśnie rodzice przejmą tę rolę.

Rada rodziców będzie opiniować i ta konsultacja z radą rodziców będzie obowiązkowa, obligatoryjna po to, żeby rodzice decydowali o tym, jaka organizacja pozarządowa może działać w szkole.

Pełna informacja i obowiązkowa zgoda

Ustawa nakłada na dyrektorów szkół szereg konkretnych obowiązków informacyjnych. Przed rozpoczęciem zajęć prowadzonych przez zewnętrzne organizacje dyrektor będzie zobowiązany przedstawić rodzicom — lub pełnoletnim uczniom — następujące dokumenty:

• pełną informację o celach i treściach realizowanego programu zajęć,
• pozytywną opinię kuratora oświaty lub specjalistycznej jednostki nadzoru,
• pozytywne opinie rady szkoły lub placówki oraz rady rodziców.

Przepisy idą jeszcze dalej: dyrektor szkoły będzie zobowiązany udostępnić rodzicom — lub pełnoletnim uczniom, na ich wniosek — materiały wykorzystywane podczas zajęć. Co więcej, udział w takich zajęciach będzie wymagał pisemnej zgody rodziców, a w przypadku uczniów pełnoletnich — ich własnej zgody. Wyjątek stanowią zajęcia organizowane w ramach zadania zleconego z zakresu administracji rządowej, dla których powyższe opinie nie są wymagane.

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.