Mój terapeuta chat GPT. Czy terapia z wykorzystaniem AI pomaga radzić sobie z problemami?

Samotni w tłumie

Dziś mamy szeroki dostęp do technologii, które oferują wiele możliwości. Wśród propozycji jest także opcja terapeutyczna w postaci rozmów z chatbotami. Propozycja kusząca, gdyż w przeciwieństwie do prawdziwego, ludzkiego terapeuty, jest ona dostępna 24h/dobę, odpisuje i „rozmawia" z nami o każdej porze dnia i nocy i… jest bezpłatna. Ludzie szukają pomocy wszędzie, a twórcy technologii reklamują Chat GPT jako coś/kogoś godnego zaufania, co/kto nie oceni, nie skrytykuje, jest gotowy do niesienia pomocy i analizowania naszych stanów emocjonalnych. Jednym słowem, sztuczna inteligencja jawi się jako wierny przyjaciel w samotności. Badacze z Uniwersytetu Harvarda przeprowadzili badania na temat samotności, z których wynika, że 30% ankietowanych doświadcza samotności sporadycznie lub regularnie, a kolejnym 30% stale doskwiera samotność. Nie ułatwia tego szerząca się kultura indywidualizmu, która kwestionuje potrzebę wspólnoty, a relacje międzyludzkie zastępuje przyjaźniami na portalach społecznościowych. Swoje dołożyła pandemia, która szczególnie u młodych osób przyczyniła się do problemów w zakresie zdrowia psychicznego. Samotność prowadzi do stanów depresyjnych, te zaś wzmagają poczucie osamotnienia i wyalienowania w prawdziwym życiu.

Chat GPT jako terapeuta

Młodzi ludzie, którzy znajdują się w kryzysie psychicznym, coraz częściej sięgają po poradę sztucznej inteligencji, przyswajając treści generowane przez chat GTP. Eksperci biją na alarm, że takie porady mogą być szkodliwe, mogą prowadzić do rezygnacji z prawdziwych sesji terapeutycznych, a nawet do uzależnienia od pomocy chatbota. Na TikToku można znaleźć ogromną liczbę filmów, w których młodzi ludzie przyznają się do regularnego korzystania z chata GPT jako terapeuty. Niektórzy użytkownicy przekonują wręcz, że to jest jedyna „osoba", z którą mogą rozmawiać szczerze na temat swoich problemów psychicznych! Technologia staje się specyficznym specjalistą zdrowia psychicznego, substytutem prawdziwego człowieka, przyjaciela i psychologa czy terapeuty. Miliony filmików z pozytywną opinią na temat sztucznej inteligencji i jej roli w niesieniu pomocy są ogromnym zagrożeniem dla tych, którzy skorzystają z takiego „fachowca" i w stu procentach zaufają temu, co przeczytają/usłyszą. Takie zachowania wynikają z poczucia samotności młodych ludzi i przekonania, że nie mają do kogo zwrócić się o pomoc, wsparcie czy po prostu szczerze porozmawiać. Jednak sztuczna inteligencja jest tylko maszyną i nie ma możliwości skonfrontowania nas z naszym faktycznym stanem emocjonalnym i problemem zdrowotnym. Chwilowa poprawa nastroju i samopoczucia, o którym piszą i mówią młodzi ludzie, jest efektem placebo, a nie faktycznym rozwiązaniem problemu przez AI. Zagrożeniem jest również fakt, że chatboty zostały tak zaprojektowane, aby dawać nam wsparcie i komfort, co może wpływać na rezygnację z leczenia u profesjonalisty. Choćby człowiek bardzo starał się stworzyć doskonałą maszynę, AI jest tylko tworem technologicznym, a modele językowe, którymi się posługuje, zawsze mogą zawierać błędy, co spowoduje udzielanie szkodliwych porad. Ponadto aplikacje nie mają wiedzy klinicznej w zakresie zdrowia psychicznego, aby pomagać osobom w trudnej sytuacji życiowej i emocjonalnej.

Niebezpieczne związki. Empatia bota kontra dobry terapeuta

Szybki i łatwy dostęp do aplikacji AI może spowodować uzależnienie emocjonalne od pomocy ze strony chatbotów. Osoby, korzystające z takiej formy wsparcia, mogą nadmiernie ufać aplikacji i polegać na jej poradach, wygenerowanych przez algorytm, eliminując osobisty kontakt z terapeutą, który jest niezwykle ważny w procesie terapeutycznym. Kusi nas to, że chatbot nie będzie nas oceniać i wierzymy, że wesprze w dbaniu o zdrowie psychiczne. Tymczasem pomoc terapeutyczna to zdecydowanie szersze działanie, a AI nie widzi nas na żywo, naszych reakcji, zachowań, sygnałów płynących z ciała, które odgrywają ważną rolę w diagnozie. Sztuczna inteligencja nigdy nie powinna stać się jedynym narzędziem diagnostycznym, bo nie jest człowiekiem z jego potencjałem i empatią. Innym zagrożeniem jest brak regulacji prawnych odnośnie do porad udzielanych przez chatboty. Są one dostępne dla wszystkich, bez limitu świadczonych usług i wieku danej osoby. Dodatkowo udostępniamy nasze wrażliwe dane, bez wiedzy o tym, co dzieje się z nimi dalej i komu będą udostępniane. Ponadto nie ma prawnych uregulowań, mówiących o odpowiedzialności w sytuacji błędnej diagnozy lub pogorszenia się stanu zdrowia pacjenta.

Znany jest przypadek śmierci 16-latka z Wielkiej Brytanii, którego rodzice złożyli pozew przeciwko Open AI. Twierdzą, że Chatgpt nie reagował w sytuacji kryzysu emocjonalnego ich syna, a oferował także pomoc w planowaniu odebrania sobie życia, a nawet napisaniu listu pożegnalnego. Dlatego tak ważne jest, aby rozmawiać z dziećmi, ostrzegać je przed niebezpieczeństwami sztucznej inteligencji i podpowiadać takie rozwiązania, które mają realną szansę powodzenia. Jednakże liczba osób korzystających z porad AI będzie się zwiększać, bo wzrasta w społeczeństwie poczucie wyobcowania, samotności i zanikają relacje interpersonalne, przede wszystkim w środowisku rodzinnym. Bądźmy zatem uważni na potrzeby naszych dzieci, aby nie musiały korzystać z pomocy sztucznej inteligencji, która tylko wzmaga poczucie samotności, szczególnie gdy jest traktowana jako substytut prawdziwych relacji i więzi. Żadna, nawet najdoskonalsza maszyna, nie jest w stanie wesprzeć i radzić tak, jak drugi człowiek, z życzliwym sercem i umysłem.

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.