Czy po pandemii będzie inaczej?

prof. Jakub Isański

Ostatnie dni przynoszą kolejne optymistyczne informacje o coraz mniejszej liczbie osób chorych na koronawirusa. Wróciła nauka stacjonarna w szkołach - co za radość dla dzieci i ulga dla rodziców! Po wielu miesiącach zasłaniania twarzy maseczką, zmieniły się regulacje także w tym zakresie. A ponieważ pogoda zachęca do spędzania czasu na świeżym powietrzu, powrócił widok, którego wszystkim bardzo brakowało - ludzi wokół nas. Można się przy tej okazji zastanowić, jak bardzo zmieniły nas długie miesiące izolacji, samoizolacji, zmiany codziennych nawyków.

Spojrzenie na szkołę

Z perspektywy rodziców, poza bardzo dużymi zmianami w wykonywaniu obowiązków zawodowych, najważniejsza nowość dotyczy chyba właśnie spojrzenia na szkołę. Jak nigdy przedtem, uświadamiamy sobie nie tylko edukacyjne, ale i wychowawcze zadania i wyzwania stojące na co dzień przed nauczycielami i pedagogami szkolnymi. Zapewne docenimy bardziej naprawdę ciężką i wymagającą pracę nauczycieli i mnogość nieszablonowych zadań, przed którymi stają.

Nasze dzieci, niezależnie od tego, jak bardzo są kochane, zdolne, kreatywne i obiecujące, są także częścią szkolnej struktury - klas, grup przyjaciół i osiedlowych paczek, które wypełniają bardzo ważne zadanie uzupełniające (choć nie zawsze wspierające) rodziców w ich wychowawczej roli. Szkoła i nauczyciele, mimo bodaj największej jakościowej zmiany, do jakiej została zmuszona poprzez przejście na zdalne nauczanie, bardzo dużą część swoich zadań realizuje właśnie w bezpośrednim kontakcie nauczyciela z uczniami, nauczycieli z rodzicami czy też dyrekcją szkolną.

Stopniowy powrót do tych zadań, ale z doświadczeniami ostatnich dwóch lat edukacji, może przynieść zupełnie nowe możliwości: nowe techniki kształcenia, nowe umiejętności tak nauczycieli, jak i dzieci. Chodzi tutaj nie tylko o umiejętność wysłania skanu zadania domowego, ale raczej o docenienie znaczenia nowych technologii i umiejętności ich właściwego wykorzystania.

Dodatkowo dla rozwoju

Oprócz szkoły, nie mniej istotne są wszelkie zajęcia dodatkowe, pozalekcyjne, sportowe i inne. W roku poprzedzającym pandemię, izolację i kwarantanny, uczestniczyła w nich ponad połowa dzieci w Polsce. Był to bardzo duży i istotny z perspektywy rynku pracy, nauczycieli i różnych klubów i stowarzyszeń, dział edukacji. Dzieci i młodzież, w zorganizowany i profesjonalny sposób mogły pogłębiać na nich swoje zainteresowania i pasje. Był to także jeden z mechanizmów organizowania czasu wolnego, a także rozwijania uzdolnień, które potem mogły procentować na dalszych szczeblach edukacji. Stąd popularność nie tylko zajęć sportowych, ale także językowych, artystycznych, programistycznych czy wszelkich korepetycji z przedmiotów szkolnych. Być może ta część rynku powróci do swojej żywotności i różnorodności oferowanych dzieciom zajęć, być może też możliwość realizacji dużej ich części zdalnie przyniesie tutaj znaczące zmiany.

Czy zmienimy swoje nawyki

Jakie zmiany możemy zauważyć na poziomie relacji pomiędzy rówieśnikami? Czy miejsce zdalnych komunikatorów społecznościowych, portali i aplikacji znowu zajmą spotkania bezpośrednie. To bardzo ciekawe pytanie, ponieważ wydaje się, że wszyscy, niezależnie od wieku, wychodzimy z ostatnich miesięcy z nawykiem realizowania dużej części spotkań zdalnie. Wiele zależy tutaj nie tylko od liczb wskazujących na dynamikę rozwoju choroby, ale także od nas samych, od rodziców. Czy zechcemy zmienić nasze nawyki? Gdzie pojedziemy na wakacje i jak będziemy je spędzać - aktywnie, na wycieczkach i wędrówkach, czy też biernie - na plaży i - oby nie - ze smartfonem w ręku? Jakimi fotografiami będziemy chcieli się podzielić z naszymi bliskimi?

Zdjęcie ilustracyjne: Pixabay.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.