Plany rodzinne młodych Polek i Polaków – ogłoszono raport Instytutu Wiedzy o Rodzinie i Społeczeństwie

Wczoraj zaprezentowany został raport z przeprowadzonych przez Instytutu Wiedzy o Rodzinie i Społeczeństwie badań „Młode Polki, młodzi Polacy i ich plany rodzinne". Autorami opracowania są dr Dorota Gizicka oraz dr Krzysztof Szwarc.

Jak będzie wyglądać przyszła rodzina?

Przeprowadzone badanie miało odpowiedzieć na pytania związane z poglądami młodych osób na temat rodziny i posiadania dzieci, miało też poznać ich plany na życie w kontekście zakładania rodziny oraz potomstwa. Usystematyzowane badawczo odpowiedzi zestawiono ze statystykami dotyczącymi rodzin w Polsce oraz poziomem dzietności.

Konferencję prowadził dr hab. prof. UAM Michał A. Michalski – prezes Instytutu Wiedzy o Rodzinie i Społeczeństwie, który na wstępie stwierdził, że żyjemy w burzliwych czasach i wiele wpływa na to jakim społeczeństwem będziemy. Pytanie o przyszłość każdego z nas jest istotne, ponieważ każdy z nas żyje w rodzinie lub będzie żył w rodzinie.

- Nasz raport stara się odpowiedzieć na pytanie jak ta rodzina będzie wyglądać – powiedział naukowiec.

Plany życiowe młodzieży

Pierwszym obszarem zainteresowania badaczy były plany życiowe młodzieży. Czy uwzględniają w nich założenie rodziny, posiadanie dzieci, jak postrzegają małżeństwo. Na zadane badanym pytanie jak postrzegają swoje życie w kontekście przyszłego małżeństwa 70 proc. młodych wskazało małżeństwo jako właściwą formę życia wraz z posiadaniem potomstwa. 10 proc. określiło, że mogą funkcjonować w związku małżeńskim bez dzieci. Natomiast 13 proc. badanych wskazało na możliwość na tzw. single life, bez partnera i bez dzieci.

Poza tym co 3-ci młody człowiek nie widzi się obecnie w roli rodzica. Akceptuje małżeństwo, ale bez dzieci.

Na ciekawą kategorię badania wskazała dr Dorota Gizicka. Otóż badani stwierdzili, że szczęście można osiągnąć także poza małżeństwem. Jedynie 1/3 uznaje, że małżeństwo pomaga w osiągnięciu szczęścia. Można odpowiedni poziom szczęścia osiągnąć poprzez pracę zawodową, samorealizację, realizację swoich zainteresowań.

Nie było zaskoczeniem dla badaczy, że młode osoby wiedzę o tym jak tworzyć związki i realizować wybrany model rodziny czerpią głównie z internetu. Zaskoczeniem była jednak skala tego zjawiska. Aż 81 proc. młodzieży dowiaduje się o relacjach, rodzicielstwie, wychowaniu za pośrednictwem treści w sieci. Niemniej cały czas znaczące miejsce w pozyskiwaniu wiedzy o relacjach rodzinnych mają rodzice i opiekunowie.

Osoby, które gorzej oceniają wzorzec rodziny pochodzenia (tzn. krytycznie oceniają własną rodzinę) otrzymują od niej mniej wiedzy na tematy związane z rodziną. Im ocena wzorca rodziny pochodzenia jest lepsza – tym chęć powielania takich dobrych wzorców rodziny jest większa.

Młodzi a prokreacja

Zagadnieniami prokreacji i demografii zajął się w badaniu dr Krzysztof Szwarc. Ocenił on, że związki międzyludzkie są ważne i stanowią postawę pod względem prokreacyjnym. Młodzież pytana była o plany prokreacyjne, także o to ile chce mieć dzieci. Wyniki są – według naukowca - raczej optymistyczne. Zdecydowana część młodych chce mieć co najmniej jedno dziecko (76 proc.), a 65 proc. co najmniej dwójkę dzieci. 17 proc. badanych nie chce w ogóle mieć dzieci, a 9 proc. nie potrafiło się w tej kwestii określić.

Podejście prokreacyjne determinuje stosunek do wiary. Im wiara ma mniejsze znaczenie dla młodych, tym większy odsetek z nich nie chce mieć w ogóle dzieci, lub chce mieć ich mniej. Natomiast wśród osób głęboko wierzących ponad 40 proc. chce mieć dwójkę dzieci.

Na pytanie w jakim wieku powinno urodzić się pierwsze dziecko 50 proc. badanych odpowiada, że w przedziale 25-29 lat. Wynika to z wieloletniej prawidłowości – najpierw należy ukończyć naukę, ewentualnie studia, osiągnąć stabilizację zawodową i mieszkaniową. Co ciekawe, osoby które miały więcej niż troje rodzeństwa wskazywały niższy przedział wiekowy – 20-24 lata.

Podsumowanie

Podstawowym wnioskiem wyłaniającym się z przeprowadzonego badania jest twierdzenie, że młode Polki i Polacy chcą mieć dzieci. Postawy prokreacyjne są optymistyczne, ale zróżnicowane, Najczęściej różnicują je miejsce pochodzenia, wiara oraz ilość posiadanego rodzeństwa.

Jeśli chodzi o najbardziej pożądaną formę związku to nadal pozostaje nią małżeństwo z dziećmi.

O badaniu i jego autorach

Badanie przeprowadzone zostało we wrześniu 2022 roku na próbie 909 respondentów w wieku 16-30 lat. Jest to badanie reprezentatywne ze względu na płeć, wiek i województwo zamieszkania. Uwzględnia m.in. liczbę rodzeństwa, stosunek do religii, miejsce zamieszkania – miasto, wieś, a także ocenę wzorca własnej rodziny.

Badanie przeprowadzono metodą CAVI – przez internet. Główne obszary badawcze to tworzenie związków i plany prokreacyjne związane z dzietnością oraz tworzeniem rodzin.

Autorami badania i raportu są:

Raport „Młode Polki, młodzi Polacy i ich plany rodzinne" powstał na podstawie danych z badania zrealizowanego w ramach programu „Po pierwsze Rodzina!" i przy wsparciu Fundacji Orlen.

Pełen raport jest dostępny na stronie Instytutu Wiedzy o Rodzinie i Społeczeństwie.

Autor: wit
Zdjęcia i infografili: Instytut Wiedzy o Rodzinie i Społeczeństwie

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.